momennasab@sums.ac.ir
Received: 02 May 2015 Accepted: 16 Oct 2016

Abstract
Introduction: In order to improve nurses’ critical performance and the quality of nursing care, nursing education must not only provide nursing students with specialized knowledge, but also develop their critical thinking skills. For nurses and nursing students to be efficient, they must be capable of critical thinking. The present study aimed to examine nursing students’ disposition toward critical thinking and its relationship with their academic performance.
Methods: This was a descriptive correlational study conducted in 2014. The sample consisted of 120 nursing students from the Nursing Faculty of Shiraz University of Medical Sciences. Through convenience sampling, the researchers selected the subjects from among the first-, second-, third-, and fourth-year students in the second semester. The data collection instrument was a two-part questionnaire: part one consisted of questions related to demographics, and part two was Ricketts’ Critical Thinking Disposition Questionnaire. With a minimum score of 33 and a maximum of 165.

The students’ academic performance was measured on the basis of their total average grades. The

collected data were analyzed using descriptive and analytical statistics in SPSS 16.
Results: The results showed that the mean and standard deviation of the nursing students’ disposition toward critical thinking was 116.4 ± 10.09. Furthermore, the results of Pearson’s correlation test showed that there was no significant correlation between the scores of subjects’ disposition toward critical thinking and their total average grades (P = 0.85, r = 0.02). In addition, there was no significant correlation in disposition toward critical thinking scores with age, gender and years of academic study (P > 0.05).
Conclusions: With regards to the score, it can be concluded that the disposition of students to critical thinking was significant. Accordingly, and due to the disposition of students, it is required to include techniques and methods for improving this kind of thinking in their trainings, which is essential for providing quality care.
Keywords: Critical Thinking, Nursing Students, Academic Performance

© 2016 Iranian Nursing Scientific Association (INA)
نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

مهر و آبان 5931، دوره 1، شماره 4 05043-DOI: 10.21859/jne گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی

سمیه موسیزاده 1، مرضیه مؤمن نسب 2،*، طیبه بختیاری 3، محمود رئیسی 3

1 دانشجوی دکترای تخصصی، گروه پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
0 استادیار، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
3 دانشجوی کارشناسی، گروه پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری ومامایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران
* نویسنده مسئول: مرضیه مؤمن نسب، استادیار، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز،
momennasab@sums.ac.ir :شیراز، ایران. ایمیل
تاریخ دریافت مقاله: 10/20/1331 تاریخ پذیرش مقاله: 02/20/1332
چکیده
مقدمه: بهبود عملکرد بالینی و ارائه کیفیت بالای مراقبتهای پرستاری، در گرو کسب دانش تخصصی به همراه ارتقاء مهارتهای تفکر انتقادی به عنوان یکی از استانداردهای آموزش پرستاری میباشد. برای اینکه پرستاران و دانشجویان این رشته کارآمد باشند برخورداری از تفکر انتقادی در آنها ضروری است. مطالعه حاضر با هدف بررسی میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی در انجام شد.
روش کار: این مطالعه به صورت تحلیلی و همبستگی در سال 1333 انجام شد. نمونهها شامل 102 نفر از دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی شیراز بودند که به صورت نمونه گیری در دسترس از بین دانشجویان نیمسال پایانی سال اول، دوم، سوم و چهارم وارد مطالعه شدند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه دو قسمتی بوده بخش اول شامل ثبت مشخصات دموگرافیک و بخش دوم، پرسشنامه استاندارد گرایش به تفکر انتقادی ریکتس بوده است با حداقل نمره 33 و حداکثر 162 و همچنین عملکرد تحصیلی دانشجویان بر اساس نمره معدل کل سنجیده شد. دادهها با نرم افزار 16 SPSS و با استفاده از آمار توصیفی و تحلیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: یافتهها نشان داد که میانگین و انحراف معیار میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری 23/12 ± 1/116 بود. گرایش دانشجویان به تفکر انتقادی ارتباط آماری معنی داری با متغییرهای سن، جنس و سنوات تحصیل نشان نداد) 22/2 < P( همچنین آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که نمره گرایش به تفکر انتقادی با معدل کل دانشجویان ارتباط آماری معنی دار ندارد )52/2 = P( و) 20/2 = r(.
نتیجه گیری: با توجه به بالا بودن نمره گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری میتوان نتیجه گرفت که این دانشجویان گرایش قابل ملاحظهای نسبت به تفکر انتقادی دارند. بر این اساس و با توجه به گرایش دانشجویان لازم است در آموزش آنان از تکنیکها و روشهای مناسب جهت بهبود این نوع تفکر که برای ارائه مراقبت باکیفیت ضروری است، استفاده گردد.
کلیدواژهها: تفکر انتقادی، دانشجویان پرستاری، عملکرد تحصیلی
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
تفکر جایگاه ویژهای در سیاستهای آموزشی دارد )1( و انتقال فراگیران از دنیای خودمحور مبتنی بر تجربیات شخصی محدود، به قلمرویی انتزاعیتر و متضمن حقایق متعدد، به عنوان یکی از اهداف اصلی هر نظام آموزشی در نظر گرفته میشود )0(. این تفکر باعث توسعه توانایی حل مسأله، تصمیم گیری و یادگیری همیشگی در دانشجویان میشود
02
و سبب میشود دانشجویان پی ببرند که چگونه هنجارهای مختلف بر افکار آنان تأثیر میگذارد )3(.
از آنجایی که هدف غایی تعلیم و تربیت توانا ساختن شخص برای تفکر روشن، منطقی و فکر سازنده است )1(، آموزش بایستی روحیه انتقاد کردن و زمینه بررسی و تحقیق را برای افراد به وجود آورد )2(. در چنین شرایطی که احساس نیاز به عقلانیت وجود دارد لازم است که تفکر انتقادی و تأمل بر آن به عنوان بخشی از فرایند آموزش و پرورش در نظر گرفته شود )6(. از طرفی تفکر انتقادی استدلالی است که بر تصمیم در انجام کاری یا باور به چیزی تأکید میورزد و بر مبنای ارزیابی دقیق از قضایا پیش میرود )0(.
از دیدگاه بسیاری از مربیان و فلاسفه، پرورش تفکر انتقادی نه تنها هدف عمده نظام تعلیم و تربیت هر جامعهای محسوب میشود، بلکه به عنوان شرط اولیه و یکی از رسالتهای اصلی تربیت دانشگاهی نیز قلمداد میگردد )5(. در عصر حاضر که از آن تحت عنوان عصر انفجار اطلاعات نام برده میشود، صرف داشتن اطلاعات نمیتواند مفید باشد بلکه تجزیه و تحلیل و نحوه کاربرد این اطلاعات نیز حائز اهمیت است )3(. از طرفی رشد و پرورش مهارتهای فکری دانشجویان مسئلهای پیچیده در آموزش است که امروزه حالت بحرانی به خود گرفته است، به نحوی که در سالهای اخیر متخصصان امور تربیتی به شدت از ناتوانی دانشجویان در امر تفکر انتقادی ابراز نگرانی کردهاند. واقعیت بخشیدن به اهداف آموزش عالی همچون پرورش تفکر انتقادی و حل مسئله به منظور بهره مندی از روشهای مناسب آموزش یا تدریس امکان پذیر است )12(. تفکر انتقادی از جمله مهارتهایی است که توسط یونسکو برای انسان قرن بیست و یکم تعیین شده و ضرورت توجه به آن در حیطه آموزش، به خصوص آموزش پزشکی، امری حیاتی است )11(.
امروزه اکثر دانشگاههای دنیا در پی یافتن روشهای آموزشی هستند که بتوانند باعث گسترش و ارتقاء ظرفیتهای تصمیم گیری بالینی، یادگیری مداوم و خودمحور دانشجویان علوم پزشکی شوند )10(.
همچنین صاحب نظران، مهارتهای تفکر انتقادی را برای رشتههای علوم پزشکی لازم و ضروری میدانند )0(. استفاده از تفکر انتقادی فرد را قادر میسازد که در هر موقعیتی مراقبت منحصر به فرد و متناسبی را ارائه دهد )13(. صاحب نظران پرستاری معتقدند توانایی تفکر انتقادی در پرستاران نقش بسیار مهمی در ارائه خدمات درمانی به بیمار، حل مشکل و اتخاذ تصمیمات پیچیده دارد از این رو تفکر انتقادی باید به دانشجویان پرستاری آموخته شود چرا که فهم تفکر انتقادی کارایی دانشجویان را در حل مسئله و مشکل گشایی افزایش میدهد )11(. در هر حال، برخورداری از مهارتهای قاطعیت و تفکر انتقادی ابزاری ارزشمند برای دانشجویان رشته پرستاری است چرا که پس از فارغ التحصیلی در محیط پیچیده بالین مشغول به فعالیت خواهند شد و بهره گیری از این مهارتها میتواند به عملکرد بهتر آنان در بالین یاری رساند )12(. یادگیری این مهارت از طریق استدلال بالینی و بحث و تبادل نظر پیرامون مسائل بیمار فعالیتی حیاتی در پرستاری است )16( که منجر به افزایش اعتماد به نفس و توانایی تصمیم گیری در دانشجویان پرستاری و پرستاران میشود و عنصر کلیدی در بهبود کیفیت و مراقبت است که پرستاران را قادر میسازد تا مشکلات و مسائل مربوط به بیمار را به درستی استدلال و قضاوت نمایند )10(.
همچنین داشتن تفکر انتقادی قدرت تصمیم گیری بالینی پرستار را در امر کمک به تشخیص نیازهای بیمار و انتخاب بهترین راهکار افزایش میدهد )15(. از طرفی شاغلین در عرصه مراقبتهای بهداشتی و درمانی، همواره با مسائل و مشکلات پیچیدهای مواجه هستند که برای تصمیم گیری درست و به موقع در خصوص آنها و انتخاب بهترین
01
عمل، نیازمند تفکر انتقادی هست )13(. نتایج مطالعات انجام شده نشان داد که توانایی دانشجویان پرستاری در تفکر انتقادی در حد ضعیف است )02, 01(. در حالی که یافته پژوهشی دیگر نشان میدهد که دانشجویان سال چهارم پرستاری نسبت به سال اول در تفکر انتقادی مهارت بهتری داشتند )00(. نتایج مطالعه جاویدی عبدلی و همکاران)0212( نشان داد که 56٪ دانشجویان کارشناسی پرستاری دارای توانایی تفکرانتقادی ضعیف بودند و همچنین در بررسی چگونگی روند تحول تفکر انتقادی دانشجویان رشتههای علوم انسانی، نتایج نشان داد که بین میانگین نمرات تفکر انتقادی دانشجویان سال اول و سال چهارم تفاوت وجود دارد )02(.
بر اساس نتایج تحقیق برخورداری )0223(، 5/51 درصد دانشجویان پرستاری دارای گرایش متزلزل به تفکر انتقادی بودند و هیچ کدام گرایش قوی و باثبات نداشتند )03(. ریدینگ)0221( نیز به بررسی ارتباط میان گرایش به تفکر انتقادی و میانگین نمرات در دانشجویان پرستاری پرداخت و نشان داد که بین میانگین نمرات و گرایش به تفکر انتقادی ارتباط مثبتی وجود دارد )01(. یافته مطالعه زرقی و همکاران)0222( نشان داد که دانشجویان پرستاری تمایل به تفکر انتقادی پایین دارند )02(. بررسی میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان گروه علوم پزشکی به ویژه گروه پرستاری که یکی از عظیمترین گروههای جامعه و نیز تأمین کنندگان سلامت مددجویان جامعه میباشند، دارای اهمیت فراوانی است و از آنجا که انتظار میرود دانش آموختگان این رشته باید دارای مهارت تفکر انتقادی باشند تا بتوانند تصمیم گیری و عملکرد مناسبی در مواجهه با بیمار انجام دهند باشند و با عنایت به پژوهشهای انجام شده در این زمینه که بعضاً همراه با نتایج متناقضی است، لذا بر آن شدیم که تحقیقی با هدف تعیین میزان گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی انجام دهیم.
روش کار
این مطالعه به صورت تحلیلی و همبستگی انجام شد. جامعه پژوهش دانشجویان پرستاری دانشکده پرستاری حضرت فاطمه )س( شهر شیراز بودند. نمونههای پژوهش به صورت در دسترس انتخاب شدند. تعداد نمونهها با در نظر گرفتن خطا در سطح 2% و توان آزمون 52% و با توجه به مطالعه رنجبر و همکاران )3(، 112 نفر برآورد گردید. با توجه به احتمال ناقص بودن پرسشنامهها و در نظر گرفتن 12% ریزش نمونهها، 132 نفر از دانشجویان مشغول به تحصیل به عنوان نمونه مطالعه در نظر گرفته شدند که تعداد 102 مورد از آنها پرسشنامهها را تکمیل نمودند. معیار ورود به مطالعه، مشغول به تحصیل بودن در رشته پرستاری و تمایل به شرکت در مطالعه و تکمیل ناقص سؤالات پرسشنامه به عنوان معیار خروج در نظر گرفته شد.
ابزار گردآوری اطلاعات در پژوهش حاضر پرسشنامه دو قسمتی بوده که بخش اول شامل ثبت مشخصات فردی و دموگرافیک شامل سن ،جنس، سنوات تحصیلی و معدل کل بوده و بخش دوم پرسشنامه استانداردگرایش به تفکر انتقادی ریکتس )Ricketts-0223( بود .این پرسشنامه یک ابزار خودگزارشی است که میزان تمایل به تفکر انتقادی را میسنجد و دارای 33 عبارت و 3 زیرمقیاس خلاقیت) 1، 2، 0، 11، 11، 10، 01، 02، 06، 05 و 03(، کمال یا بالندگی )0، 10، 12، 13،
نشریه آموزش پرستاری، دوره 1، شماره 4، مهر و آبان 5931

  • 1

پاسخ دهید